Đầu năm nay, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng Văn phòng Ủy ban An ninh mạng và Tin học Trung ương đã phối hợp ban hành “Kế hoạch Phát triển nông thôn số hóa (2019-2025)” nhằm tăng cường hơn nữa công tác tin học hóa nông nghiệp và nông thôn, hỗ trợ quan trọng cho “chiến lược hồi sinh nông thôn”, đồng thời đẩy nhanh tiến độ “đồng bộ hóa bốn hiện đại hóa, phát triển tổng thể”.
Chiến lược phục hồi nông thôn đòi hỏi việc tin học hóa nông nghiệp và nông thôn, thể hiện ở các khía cạnh dịch vụ thông tin, quản lý thông tin, nhận thức và kiểm soát thông tin, và phân tích thông tin. Đổi mới công nghệ thông tin nông nghiệp là động lực cốt lõi của quá trình tin học hóa nông nghiệp và nông thôn ở nước ta. Xây dựng hệ thống đổi mới công nghệ thông tin nông nghiệp quốc gia là trụ cột và đảm bảo phát triển bền vững cho việc thực hiện chiến lược phát triển dựa vào đổi mới sáng tạo trong quá trình hiện đại hóa nông nghiệp. Đẩy nhanh quá trình tin học hóa nông nghiệp và nông thôn của nước ta phải dựa vào đổi mới công nghệ, đổi mới mô hình, đổi mới cơ chế và xây dựng chính sách.
Một trong những giải pháp là tăng cường xây dựng hệ thống đổi mới hợp tác và vượt qua những nút thắt then chốt của tình hình tổng thể. Với việc ứng dụng các công nghệ mới nổi như công nghệ sinh học và công nghệ thông tin liên lạc trong lĩnh vực nông nghiệp, mô hình và hình thức công nghiệp của nghiên cứu khoa học nông nghiệp đã trải qua những thay đổi to lớn. Đồng thời, nhiều nút thắt then chốt toàn cầu, như sinh thái nông nghiệp vùng rộng lớn và quản trị môi trường, an toàn sinh học và các vấn đề công nghiệp phức tạp, đòi hỏi sự đổi mới hợp tác đa ngành. Cần tập trung vào các nút thắt then chốt toàn cầu hoặc khu vực trong quá trình hiện đại hóa nông nghiệp, lập kế hoạch khoa học nông nghiệp ở cấp quốc gia, chú trọng và phát huy vai trò của công nghệ thông tin và khoa học dữ liệu, đồng thời tăng cường hợp tác nông nghiệp xoay quanh việc xây dựng hệ thống đổi mới công nghệ thông tin và công nghệ dữ liệu lớn.
Thứ hai là tăng cường xây dựng cơ sở hạ tầng đổi mới và ứng dụng công nghệ thông tin nông nghiệp. Bao gồm cơ sở hạ tầng thu thập dữ liệu và nhận biết thông tin thời gian thực tích hợp “không gian, mặt đất và biển”, chẳng hạn như vệ tinh viễn thám nông nghiệp, hệ thống cảm biến sinh học và môi trường nông nghiệp, hệ thống giám sát bằng máy bay không người lái nông nghiệp, v.v.; tin học hóa và số hóa, chuyển đổi thông minh hệ thống thủy lợi nông thôn và các cơ sở hạ tầng nông nghiệp khác để hỗ trợ ứng dụng và phát triển đổi mới công nghệ nông nghiệp và ngành nông nghiệp thông minh; cơ sở hạ tầng lưu trữ và quản lý dữ liệu lớn nông nghiệp quốc gia, chịu trách nhiệm thu thập, lưu trữ và quản lý dữ liệu lớn nông nghiệp đa nguồn không đồng nhất; môi trường điện toán hiệu năng cao và nền tảng dịch vụ đám mây nông nghiệp quốc gia hỗ trợ các dịch vụ khai thác và ứng dụng điện toán dữ liệu lớn nông nghiệp.
Thứ ba là tăng cường đổi mới thể chế và thúc đẩy phát triển dựa trên đổi mới. Trên phạm vi toàn cầu, việc thu hút vốn doanh nghiệp và xã hội đầu tư vào đổi mới công nghệ thông tin nông nghiệp rất khó khăn. Nước ta cần phát huy tối đa lợi thế hệ thống độc đáo của mình, trên cơ sở chính sách tích cực thúc đẩy công nghiệp hóa kết quả nghiên cứu khoa học, tiếp tục tăng cường đổi mới cơ chế, tạo ra mô hình mới khuyến khích cán bộ nghiên cứu khoa học tham gia tích cực hơn vào đổi mới công nghệ theo định hướng thị trường và doanh nghiệp, và tạo ra hai nền tảng nghiên cứu cơ bản tiên tiến và đổi mới công nghệ công nghiệp. Điều này giúp xây dựng hai đội ngũ cùng nghiên cứu khoa học và phát triển sản phẩm, phá vỡ rào cản giữa các cơ sở nghiên cứu khoa học quốc gia và hệ thống đổi mới doanh nghiệp, hình thành mô hình tương tác tích cực và mô hình đổi mới hợp tác với nghiên cứu cơ bản và đổi mới công nghệ ứng dụng, đặt các cơ sở nghiên cứu khoa học và doanh nghiệp ở hai cánh. Đẩy nhanh việc thiết lập mô hình đổi mới theo định hướng thị trường cho ứng dụng công nghệ thông tin nông nghiệp. Phát huy tối đa vai trò của vốn và thị trường, đồng thời thiết lập mô hình phát triển đổi mới công nghệ thông tin nông nghiệp do doanh nghiệp dẫn đầu, nghĩa là toàn bộ quá trình đổi mới bắt đầu từ việc nghiên cứu và phát triển sản phẩm, dịch vụ theo yêu cầu của doanh nghiệp, buộc các viện nghiên cứu khoa học và hệ thống đổi mới phải tập trung vào các vấn đề ngành để thực hiện đổi mới sản phẩm và đổi mới công nghệ có mục tiêu, đồng thời hỗ trợ nghiên cứu cơ bản hướng tới tương lai.
Thứ tư là tăng cường xây dựng các chính sách tin học hóa nông nghiệp có hệ thống và tầm nhìn xa. Hệ thống chính sách không chỉ bao trùm toàn bộ vòng đời thu thập, quản lý, khai thác, ứng dụng và dịch vụ thông tin (dữ liệu) nông nghiệp, mà còn phải xuyên suốt toàn bộ chuỗi công nghiệp từ xây dựng cơ sở hạ tầng thông tin nông nghiệp, đổi mới công nghệ chủ chốt, phát triển sản phẩm, ứng dụng công nghệ và tiếp thị dịch vụ, đến các giao diện liên quan đến sự hội nhập theo chiều ngang của chuỗi ngành nông nghiệp với các chuỗi ngành khác như sản xuất, dịch vụ và tài chính. Trọng tâm bao gồm: tăng cường công tác xây dựng và xây dựng chính sách, tiêu chuẩn chia sẻ và sử dụng dữ liệu, khuyến khích truy cập mở thông tin (dữ liệu), thúc đẩy việc truy cập mở bắt buộc đối với các loại thông tin nghiên cứu khoa học và dữ liệu lớn, thông tin tài nguyên thiên nhiên và môi trường, cũng như các lĩnh vực nông nghiệp được tài trợ bằng ngân sách nhà nước, trong quá trình sản xuất và vận hành, và khuyến khích mô hình chia sẻ kinh doanh dữ liệu lớn. Chính phủ trung ương và địa phương các cấp cần tích cực tăng cường các chính sách xây dựng cơ sở hạ tầng thông tin nông nghiệp để hỗ trợ cơ sở hạ tầng thông tin cơ bản cho đổi mới công nghệ nông nghiệp, ứng dụng công nghệ thông tin trong ngành nông nghiệp và hoạt động nông nghiệp. Khuyến khích các viện nghiên cứu khoa học và doanh nghiệp cùng nhau thực hiện các hoạt động nghiên cứu tiên tiến, đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ thông tin nông nghiệp; khuyến khích doanh nghiệp tăng cường đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ thông tin nông nghiệp, phát triển các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo; và khuyến khích vốn xã hội tích cực đầu tư vào hiện đại hóa nông nghiệp. Xây dựng hệ thống hỗ trợ chính sách nhằm thúc đẩy mạng lưới dịch vụ thông tin mạnh mẽ hướng đến “nông nghiệp, nông thôn và người nông dân”. Tăng cường trợ cấp chính sách cho việc ứng dụng công nghệ thông tin nông nghiệp để khắc phục những bất lợi về chu kỳ đổi mới dài và lợi nhuận đầu tư thấp trong lĩnh vực nông nghiệp.
Tóm lại, công tác tin học hóa nông nghiệp và nông thôn của nước ta cần tăng cường xây dựng năng lực dịch vụ tin học hóa, thúc đẩy đổi mới công nghệ thông tin nông nghiệp, đẩy nhanh quá trình chuyển đổi và nâng cấp nông nghiệp, chuyển từ nông nghiệp quảng canh sang nông nghiệp tinh gọn, chính xác và xanh, tạo ra con đường phát triển dựa trên dữ liệu và thông tin mang đậm bản sắc Trung Quốc hướng tới nông nghiệp xanh.
Thời gian đăng bài: 06/03/2021